Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Türkiye'nin en köklü Kurumlarından birisi olarak; ekonomik, sosyal ve psikolojik yönlerden desteğe, korunma ve bakıma gereksinimi olan başta çocuklarımız olmak üzere tüm yurttaşlarımıza hizmet vermektedir. Sınırlı olanaklar çerçevesinde azami bir gayret ve özveri ile sürdürülen tüm çalışmalarının temel amacı; bu özel ihtiyaç gruplarına en iyi şekilde hizmet sunulmasıdır.

Biliyoruz ki; sağlıklı bir toplum ve mutlu yarınlar için sahip olduğumuz en değerli varlıklarımızdır çocuklar. Ve inanıyoruz ki; en az toprak erozyonu kadar önemli olan insan erozyonunun önüne geçmek ancak ve ancak toplumsal bir paylaşımla mümkün olabilecektir. Bu nedenle Kurumumuz kimsesiz ve korunmaya muhtaç çocuklar alanında öncelikle hizmet vermeye çalışmaktadır.

Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu; bu düşünceden yola çıkarak sınırlı olanakları çerçevesinde yıllardır vermekte olduğu bu hizmeti sizlerin katkılarıyla güçlendirmeyi ve korunmaya muhtaç durumdaki çocuklarımızı toplumsal bir bütünleşme, toplumsal bir paylaşım ile kucaklamayı hedeflemektedir.

Ülkemizdeki ilk koruyucu aile uygulaması 1949 yılında yapılmıştır. Hizmetin geniş olarak uygulanmasına ise 1952 yılında başlanılmıştır.

KORUYUCU AİLE HİZMETİ

Çeşitli nedenlerle öz ailesi yanında bakımları bir süre için sağlanamayan çocukların kısa veya uzun süreli olarak, anne-baba özelliklerini taşıyan ücretli veya gönüllü statüdeki uygun aile ya da kişilerin yanında Devlet denetiminde bakımlarının sağlanmasıdır.

02 Eylül 1990 tarihli Çocuk Hakları Sözleşmesinde; çocuğun öncelikle ailesi yanında, bu mümkün olmadığı taktirde ise uygun bir aile ortamı içinde yaşamını sürdürmesi ve gelişmesi hakkına özel bir yer verilmektedir. Ülkemizin de imzalamış olduğu bu sözleşme ile Koruyucu Aile Hizmeti daha da önem kazanmaktadır.

Çocuk Hakları Sözleşmesi ile vurgulanan Koruyucu Aile Hizmeti'nin dayanağı Türk Medeni Kanunu'nun 347.maddesi ile 24.05.1983 tarih ve 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu'nun 22. ve 23. maddeleridir. Koruyucu Aile Hizmeti bu maddeleri temel alarak hazırlanan 14.10.1993 tarih ve 21728 sayılı Koruyucu Aile Yönetmeliği ile Yönetmeliğin koruyucu ailelere ödenen ücretlerle ilgili 22.ve 24.maddelerini değiştiren 10.04.1997 tarih ve 22960 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmeliğe ve söz konusu Yönetmeliğin 8, 18 ve 24. maddelerini değiştirerek 2. 12. 2000 tarih ve 24248 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yönetmeliğe uygun olarak yürütülmektedir.

NİÇİN KORUYUCU AİLE?

Çocukların sağlıklı gelişebilmeleri için kendilerini koruyacak, sevecek, destekleyecek, güven sağlayacak, sosyal ve maddi gereksinimlerini karışlayabilecek sıcak bir aile ortamına ihtiyaçları vardır. Kuşkusuz anne-babalar da çocuklarını en iyi şekilde yetiştirmek için çaba harcarlar. Ancak yaşam her zaman düşünülenler gibi olmayabilir. Bazı aileler zihinsel, bedensel ya da psikolojik sorunları veya ekonomik yetersizlikleri, boşanma, ölüm, hükümlülük gibi sosyal sorunları nedeniyle bütünlüklerini devam ettiremez ve çocuklarının gereksinimlerini karşılayamaz hale gelmektedirler.

Böyle durumlarda çocuklara yardım etmenin en iyi yolu öz ailesinin koşulları iyileşinceye kadar başka bir ailenin yanında bakımlarının sağlanması amacıyla Koruyucu Aile hizmetinden yararlandırılmasıdır.

Koruyucu aile bakımının, çocuğa sağladığı aile ortamı çocuğun psiko-sosyal gelişiminin sağlıklı bir şekilde gerçekleştirilmesi açısından önem taşımaktadır. Kurum bakımının çocuk üzerindeki etkilerine yönelik yapılan araştırmalar incelendiğinde de bu bakım türünün sadece pahalı olmadığı, çocuğun gelişimini bazı yönlerden eksik tamamlamasına da yol açtığı ortaya çıkmıştır. Bu neden tüm dünyada korunmaya muhtaç çocuklar için en çok tercih edilen bakım şekli Koruyucu Aile bakımıdır.

Koruyucu aile hizmetinde amaç, çocuk için karmaşık ve sorunlu olan bir dönemde özenli davranılarak çocuğun bu dönemi örselenmeden geçirmesini ve normal hayatını devam ettirmesini sağlamaktır.

Koruyucu aile çocuklara, öz ailesi, okulu ve çevresiyle ilişkilerini devam ettirmelerini sağlayarak yardımcı olur. Böylece koruyucu aileler sadece çocuğa yardım etmekle kalmayıp, desteğe gereksinimi olan güç durumdaki aileye de yardım etmiş olmaktadırlar.

Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu bir elinden tuttuğu ve tutmaya devam edeceği çocukların öteki elinin koruyucu aileler ve toplum tarafından tutulmasını istemektedir. İster koruyucu aile olarak, ister koruyucu aileyi tanıtarak, ister koruyucu ailelere özel indirimler, destekler, teşvikler sağlayarak daha çok çocuğun koruyucu aileler yanında yetişmesine ortam yaratılması olanaklıdır.

Bu çok anlamlı ve toplumsal geleceğimiz açısından hayati değere sahip alanda Devlet olarak her türlü olanağı sağlamaya çalıştığımız korunmaya muhtaç çocuklarımızın aile sıcaklığını yeterince yaşayabilmeleri için Koruyucu Aile Hizmetinin toplumun gereksinimleri doğrultusunda geliştirilerek yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalar yapılmaktadır. Halen Koruyucu Aileler yanında 575 çocuk bakılmaktadır.

Koruyucu aile yanına yerleştirilebilen, korunan, tehlikeli ortamlardan uzak tutulan her çocuk sorumluluğu paylaşan herkesin sevinci, başarısı olacaktır.

Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu olarak sizleri Koruyucu Aile Hizmetini desteklemeye davet ediyoruz. Sizlerin de destekleriyle çocuklarımız için büyük ve anlamlı bir adım atacağımıza inanıyoruz.

KİMLER KORUYUCU AİLE OLMAK İÇİN BAŞVURABİLİR?

Türkiye’de sürekli ikamet eden,
Evli veya bekar,
Çocuklu ya da çocuksuz,
Tüm okur-yazar T.C. Vatandaşları ikamet ettikleri ilde bulunan İl Müdürlüklerine koruyucu aile olmak üzere başvurabilmektedir.
Bu kişiler korunmaya alınan çocuğa kanunen bakmakla yükümlü olan öz anne- baba ya da vasi dışında herkes olabilmektedir. Özellikle çocuğun yakın çevresinde olan akrabalar, komşular ya da aile dostları tercih edilmektedir.

KİŞİ YA DA AİLELERİN KORUYUCU AİLE OLMASINA NASIL KARAR VERİLİR?

Öncelikle yerleşim yerindeki İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğüne dilekçe ile başvurulur. Eşlerin birlikte başvurmaları gerekmektedir.

Başvuru sırasında ilgili Sosyal Hizmet Uzmanınca Koruyucu Aile Hizmetinin esasları, işleyişi ve aileye yerleştirilecek çocukların özellikleri hakkında bilgi verilir.

Üçüncü aşamada, verilen bilgiler ışığında koruyucu aile olmaya kesin karar verilirse, Sosyal Hizmet Uzmanı tarafından evde, işyerinde, başvuran ailenin çocuklarıyla vb. bir dizi görüşmeler yapılır. Bu görüşmelerde amaç ailenin ve çevresinin yerleştirilecek çocuğa her açıdan uygun olup olmadığının belirlenmesidir. Görüşmelerden elde edilen bilgilere ilişkin sosyal inceleme raporu hazırlanır.

Görüşmeler sonucu olumlu karar verilirse ailelerden bazı belgeleri hazırlamaları istenir.

KORUYUCU AİLE ADAYLARINDAN İSTENİLEN BELGELER

Fotoğraf
Nüfus cüzdanı örneği
Evliler için evlenme cüzdanı örneği
İkametgah belgesi
İş ve gelir durumunu gösteren onaylı belge
Adli sicil raporu
KORUYUCU AİLELERİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ NELERDİR?

Yanına yerleştirilen çocuğun öncelikle fiziksel ve psiko-sosyal gelişiminin sağlıklı olabilmesi için gerekli koşulları sağlamak,
Çocuğun yeteneklerinin ve becerisinin elverdiği ölçüde öncelikle eğitim ve öğretimi ya da iyi bir meslek sahibi edindirilmesi için gerekli çabayı göstermek,
Çocuğun varsa öz ailesi ve akrabaları ile uygun görülen şekil ve zamanda görüşmesini sağlamak,
Koruyucu aileye ve yerleştirilen çocuklara ilişkin olarak mesleki çalışmaları yürüten sosyal hizmet uzmanlarına gerekli koşulları hazırlamak,
Adres ve ikametgah değişikliklerini bu değişiklik gerçekleşmeden önce İl Müdürlüğü'ne bildirmek koruyucu ailelerin yükümlülükleridir.

Koruyucu Ailelere Ödenen Ücretler

Koruyucu ailelere çocukların yaş ve öğrenim durumlarına göre 76.117.800 TL ile 140.217.000 TL arası ücret ödenmektedir.
Özürlü çocuklar için yapılacak ödemeler iki katına kadar arttırılmaktadır.
Her öğretim yılı başında, bir defaya mahsus olmak üzere eğitim masrafları karşılığı olarak bakım ücreti iki kat arttırılarak ödenmektedir.
Şubat ve Ağustos aylarında çocukların yıllık giyim masrafları karşılığı olarak bakım ücreti iki kat arttırılarak ödenmektedir.
Koruyucu aile yanına yerleştirilen çocukların sağlık giderleri kurum tarafından karşılanmaktadır.
Okula giden veya bu yaştaki çocuklara her ay harçlık ödenmektedir.
Çeşitli meslek kurslarına katılacak çocukların kurs giderleri ve bulunduğu bölgeden uzak yerlerde eğitim gören çocukların servis ücretleri kurumca karşılanmaktadır.
Gönüllü statüdeki koruyucu aileler yanındaki çocuklar için de talepte bulunduğu takdirde harçlık ödenmesi ile Şubat-Ağustos ayları giyim masrafları ve Eylül ayı okul masrafları, meslek edindirme kursu ile okul servis ücretleri karşılığı ödenmektedir.
Koruyucu ailelere ödenen bakım ücreti memur maaş katsayısına bağlı olarak arttırılmaktadır.
Gönüllü statüdeki koruyucu aileler yanındaki çocuklar için de talepte bulunduğu taktirde harçlık ödenmesi ile Şubat, Ağustos ayları giyim masrafları, Eylül ayı okul masrafları karşılıkları ve okul servis aracı ücreti ile meslek edindirme kurs bedelleri ödenmektedir.

KORUYUCU AİLE YANINA KAÇ ÇOCUK YERLEŞTİRİLEBİLİR?

Koruyucu aile yanına en fazla 3 çocuk, aynı anda yerleştirilebilir. Ancak, buna karar verilirken özellikle çocuklarla bire bir ilişki kurulma konusu irdelenir.

KORUYUCU AİLE BAKIMININ SONA ERDİRİLME NEDENLERİ

Koruyucu ailenin yükümlülüklerini yerine getirmemesi,
Çocukla koruyucu aile arasındaki uyumsuzluğun yapılan mesleki çalışmalara rağmen giderilememesi,
Koruyucu ailenin çocuğa.istenilen şekilde bakmadığının belirlenmesi,
Koruyucu aileye yerleştirilme nedeninin ortadan kalkması, Koruyucu ailenin herhangi bir nedenle koruyucu aile olmaktan vazgeçmesi
durumlarında görevli sosyal çalışmacının hazırlayacağı sosyal inceleme raporu ile ailenin koruyucu aile sözleşmesi iptal edilerek çocuk aileden geri alınmaktadır.

Koruyucu Aile Yanındaki Çocuk Sayısı
Halen 536 koruyucu aile yanında 575 çocuk bulunmaktadır ve bunların 459’u için ailelere bakım ücreti ödenmektedir. Bakım ücretini almak istemeyen aileler ise ‘Gönüllü’ statüde hizmet vermektedir. Bu ailelerin çoğunluğu orta sosyo-ekonomik düzeyde bulunmaktadır.

Gelişmiş ülkelerde korunmaya muhtaç çocukların % 75’i koruyucu ailelerde bakılırken, ülkemizde bu oran % 4’tür. Ülkemizde son 10 yılda her yıl ortalama 88 çocuk koruyucu aileler yanına yerleştirilmiştir.

Koruyucu Aile Yanındaki Çocukların Yaş Gruplarına Göre Yoğunluğu
Koruyucu aile yanındaki çocukların yaklaşık yarısı 7-12 yaş grubunda bulunmaktadır. Bunu 0-6 yaş grubu izlemektedir.

Koruyucu Ailesi Çok Olan İller
Ankara, Kayseri, İzmir, Samsun, Eskişehir, İstanbul, Adana, Hatay ve Antalya'dır.